คู่มือแนะนำ (ลำปาง)

ชามไก่ลำปาง

                จังหวัดลำปาง  เป็นแหล่งผลิตเครื่องปั้นดินเผาที่สำคัญ  มีจำนวนโรงงานเซรามิกและปริมาณแร่ดินขาวและดินเหนียวมากที่สุดในประเทศไทย  แรงงานที่มีฝีมือในงานหัตถกรรม  และมีผู้ประกอบการเชื้อสายจีนที่มีประสบการณ์ในการผลิตมารวมกันอยู่เป็นจำนวนมากตั้งแต่ในอดีต

                ประวัติการผลิตเครื่องปั้นดินเผาของจังหวัดลำปางย้อนหลังไปถึงราวพุทธศตวรรษที่ 16 เนื่องจากมีการค้นพบแหล่งเตาเผาหลายแห่ง เช่น ที่อำเภอวังเหนือ และอำเภอเมือง ส่วนที่ทำเป็นอุตสาหกรรมในยุคหลังเริ่มต้นจากการพบดินขาวที่อำเภอแจ้ห่ม และการเกิดโรงงานเครื่องปั้นดินเผาแห่งแรกของจังหวัดลำปางชื่อว่า “โรงงานร่วมสามัคคี” เมื่อปี พ.ศ.2500 ผลิตถ้วยชาม เช่น ชามไก่ ถ้วยยี่ไฮ้ ใช้เตามังกรเผาด้วยฟืน อุณหภูมิประมาณ 1,260 องศาเซลเซียส เคลือบขี้เถ้าแกลบ

                ต่อมาได้เกิดโรงงานขึ้นตามอีกหลายโรง จนปี พ.ศ.2517 ผู้ประกอบการที่มีอยู่ 16 โรงงาน ในขณะนั้นได้รวมตัวกันเป็น ชมรมเครื่องปั้นดินเผาลำปาง รวมกลุ่มพบปะสังสรรค์ แก้ไขปัญหาต่างๆ ร่วมกัน โรงงานต่างๆ เริ่มปรับปรุงขบวนการผลิต หันมาใช้เตาเผาที่ใช้ก๊าซเป็นเชื้อเพลิง จัดงานนิทรรศการและงานแฟร์ร่วมกัน หน่วยงานภาครัฐก็เข้ามาสนับสนุนมากขึ้น จนกระทั่งกระทรวงอุตสาหกรรมได้เปิด ศูนย์พัฒนาอุตสาหกรรมเครื่องเคลือบดินเผาขึ้นที่จังหวัดลำปาง เมื่อปี พ.ศ. 2536

                 ตั้งแต่ปี 2530 อุตสาหกรรมเซรามิกในจังหวัดลำปางเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว มีการผลิตรูปแบบที่หลากหลายและทันสมัยขึ้นขยายตลาดส่งออกไปยังต่างประเทศมากขึ้น จนปัจจุบันมีโรงงานเซรามิกในจังหวัดลำปางมากกว่า 200 โรง และมีโรงงานขนาดเล็กแบบครอบครัวอีกจำนวนมาก มีการจ้างงานมากกว่า 10,000 คน มูลค่าการผลิตมากกว่า 3,000 ล้านบาทต่อปี มากกว่าครึ่งเป็นการส่งออกไปยังต่างประเทศทั่วโลก

                 อุตสาหกรรมเซรามิกจึงเป็นเอกลักษณ์และยุทธศาสตร์ที่สำคัญของจังหวัดลำปาง ที่จะขับเคลื่อนเศรษฐกิจ การจ้างงาน รวมถึงการท่องเที่ยวของจังหวัดให้เป็น “เมืองเซรามิก” หนึ่งในอาเซียนในอนาคตอันใกล้นี้ 

 

ชามไก่ หรือชามตราไก่ ที่คนไทยเรารู้จักกันดี  เป็นที่นิยมใช้รับประทานข้าวต้มและก๋วยเตี๋ยวอย่างแพร่หลาย ด้วยเอกลักษณ์อันโดดเด่นจากรูปไก่สีแดงดำบนต้นหญ้า มีต้นกล้วยสีเขียว และดอกโบตั๋นสี ชมพูอมม่วง เป็นส่วนประกอบสำคัญ 

                ในยุคแรกเป็นชามทรงแปดเหลี่ยมเกือบกลม ขาเป็นเชิง ชุบเคลือบขี้เถ้า เผาด้วยฟืน วาดลวดลายบนเคลือบ มี 4 ขนาด คือ 5,6,7 และ 8 นิ้ว ชามไก่มีต้นกำเนิดจากประเทศจีนในมณฑลกวางตุ้ง เมื่อชาวจีนเข้ามาอาศัยอยู่ในประเทศไทยจำนวนมาก จึงมีการผลิตขึ้นมาตามความต้องการตลาดตั้งแต่ปี พ.ศ. 2480 แต่ผลิตจำนวนมากขึ้นที่จังหวัดลำปาง หลังปี พ.ศ. 2500 

                ปัจจุบันชามไก่มีรูปแบบ ขนาด และลวดลายหลากหลายขึ้น ทั้งนำไปใช้บนโต๊ะอาหาร ประดับตกแต่ง เป็นของที่ระลึกขึ้นชื่อของลำปางและเป็นเอกลักษณ์ของเครื่องปั้นดินเผาจังหวัดลำปางถึงทุกวันนี้

 อินทราเอาท์เลทจึงมีแนวคิดว่าถ้าจะถือชามไก่ถ่ายรูปก็จะเป็นรูปถ่ายทั่วไป แต่จะให้มีความพิเศษก็ต้องทำให้ใหญ่ๆ ไปยืนในชามได้น่าจะตื่นตาตื่นใจกว่าจึงเกิดเป็นชามไก่ยักษ์ จุดถ่ายรูปยอดฮิตของอินทราเอาท์เลทถึงปัจจุบัน 

Update : 5 ส.ค. 2562